To pytanie stawia sobie wielu programistów. Pojawia się ono szczególnie wtedy, gdy znamy już jeden język, choćby w podstawowym stopniu. Powstaje wtedy często dylemat, czy pogłębiać zrozumienie i wiedzę związaną z obecnym językiem programowania, czy może lepiej rozpocząć naukę kolejnego i poszerzyć swój stack technologiczny?

Zanim odpowiemy na pytanie postawione w tytule artykułu, odpowiedzmy sobie, czym jest stack technologiczny i dlaczego warto go “pogłębiać”. 

Pod pojęciem stack technologiczny kryją się wszystkie języki programowania, biblioteki oraz narzędzia, z którymi programista jest zaznajomiony. Najczęściej spotkasz się z nim w ogłoszeniach o pracę, w których pracodawca wymienia technologie niezbędne do podjęcia pracy lub po prostu opisuje, czego używa się w danej firmie.

Pogłębianie stacku to nic innego, jak doskonalenie umiejętności, które już posiadamy. Zamiast dokładać kolejne technologie, uczymy się dalej tego, co już w jakimś stopniu umiemy. Takie podejście sprawdza się w dwóch przypadkach:

• Gdy jesteśmy na początku kariery: wielu nowych programistów decyduje się na naukę każdego języka programowania “po trochu”. W efekcie nie czują się komfortowo w żadnym z nich. Podczas swojej pracy przeprowadziłem wiele rozmów rekrutacyjnych, a spora część z nich wymagała od kandydata lub kandydatki rozwiązania jakiegoś problemu w kodzie. Mimo iż mogli oni wybrać dowolny język programowania, część z nich nie radziła sobie z jego podstawową składnią. Zbyt dużo czasu i uwagi poświęcali na “walkę” z językiem programowania, a zbyt mało na problem, który należało rozwiązać.

• Gdy chcemy stać się ekspertem w danej dziedzinie: może to okazać się niezwykle przydatne, szczególnie w czasach, w których AI radzi sobie bez większego problemu z prostymi zadaniami. Bycie ekspertem w danym języku programowania lub dziedzinie (np. frontend), oznacza, że posiadamy wiedzę niezbędną do rozwiązywania skomplikowanych problemów i często stajemy się osobą, do której inni zwracają się po pomoc.

Wiele osób, zwłaszcza początkujących, sądzi, że im więcej technologii znamy, tym lepiej. Takie twierdzenie byłoby prawdziwe, gdyby nasz mózg mógł pochłonąć i zapamiętać nieskończone pokłady wiedzy. Niestety rzeczywistość jest inna. Każdy z nas ma ograniczony czas, a wiedza, której nie używamy w praktyce, z czasem zanika. Z tych powodów warto na początku skupić się na dogłębnym zrozumieniu przynajmniej jednego języka programowania. Nie musisz wiedzieć wszystkiego, ale postaraj się osiągnąć co najmniej poziom średnio-zaawansowany i swobodę w operowaniu składnią. 

Wykres przedstawiający umiejętności programisty lub programistki na początku kariery może wyglądać następująco:

Wybór w tym przypadku padł na JavaScript i frontend, ale zanim do tego doszło sprawdziliśmy kilka innych opcji i spróbowaliśmy kilku innych języków programowania. Mamy podstawową wiedzę na temat innych języków, w tym języków niskopoziomowych takich jak C++, ale specjalizujemy się tylko w jednym i jest nim JavaScript.

Takie podejście może wydawać się nieintuicyjne w dobie rosnących wymagań i ogłoszeń o pracę, w których wymagają od juniora znajomości kilku różnych technologii lub języków. Na szczęście coraz więcej firm zaczyna rozumieć, że znajomość jednego języka programowania pozwala na znacznie szybszą naukę kolejnych i zamiast szukać kandydata z konkretnym stackiem technologicznym, decydują się na zatrudnienie tej osoby, która najlepiej radzi sobie w dowolnym, wybranym przez siebie języku i jednocześnie posiada ogólną wiedzę z zakresu informatyki.

Alternatywą dla pogłębiania stacku technologicznego, jest jego poszerzanie. W tym przypadku zamiast pogłębiać zdobytą dotąd wiedzę, zaczynamy uczyć się zupełnie nowych języków, bibliotek lub narzędzi. 

Wybór tej drogi może być uzasadniony jeżeli:

• Szukasz pierwszego języka programowania: trudno jest zdecydować się na wybór języka programowania bez wcześniejszego poznania możliwości. Część osób poznaje kilka dostępnych możliwości na studiach, część wybiera język, który jest najbardziej popularny w dziedzinie, która ich interesuje, a jeszcze inni wybierają to, co polecają inni ludzie w internecie. Alternatywą dla tych rozwiązań jest zapoznanie się z kilkoma językami w stopniu podstawowym, a następnie wybór tego, który nam najbardziej odpowiada. Niestety nie zawsze jest to możliwe, szczególnie jeśli wiążesz swoją przyszłość z dziedziną, która jest zdominowana przez jeden lub kilka języków.

• Wymaga tego od Ciebie praca: to niezwykle częsty przypadek. Zmiana projektu lub pracodawcy często wymaga dostosowania się do stacku, który jest obecnie wykorzystywany w danym projekcie. Czasami będzie to nauka kolejnego języka wykorzystywanego na backendzie, a czasami poszerzenie swoich dotychczasowych kompetencji i nauczenie się języka wykorzystywanego np. we frontendzie.

Oczywiście powodów do nauki może być znacznie więcej - być może po prostu lubisz się uczyć nowych technologii. Jeżeli jednak decydujesz się na naukę z przyczyn zawodowych, warto przemyśleć, ile czasu i w jakim stopniu przeznaczyć na naukę nowego języka, a ile na pogłębianie dotychczasowych umiejętności.

W tym przypadku dużo zależy od roli, którą pełnisz w zespole - inaczej będzie wyglądać nauka w przypadku programisty fullstack, a inaczej w przypadku architekta, który powinien znać szeroki zakres technologii, ale nie musi być w nich ekspertem. Ponownie najłatwiej będzie to przedstawić na odwróconym wykresie:

W przypadku programisty fullstack dominują zazwyczaj dwa języki - jeden z nich jest backendowy, a drugi frontendowy. Zdarzają się też przypadki, że programiści znają więcej niż jeden język backendowy, ale zazwyczaj odbywa się to kosztem ich zrozumienia.

W przypadku architekta wykres może wyglądać następująco:

Wszystkie słupki są tu na podobnym poziomie. Oczywiście nie zawsze tak będzie - nierzadko spotkasz architektów, którzy są specjalistami w jednej technologii, a inne znają jedynie pobieżnie. Sztuka polega na tym, by odpowiednio rozłożyć swój czas pomiędzy poszczególne języki i technologie. Zazwyczaj podniesienie jednego ze słupków obniża inny, ponieważ przestajemy używać danego języka, a nasze umiejętności “rdzewieją”. Zmienia się także sama technologia, co również może mieć wpływ na nasze umiejętności. Można to porównać do gry, w której mamy ograniczoną pulę punktów do rozdania i możemy je przypisać do wybranych przez nas technologii.

Wybór kolejnego języka programowania to kwestia niezwykle indywidualna. Jeżeli jednak nie jest ona z góry narzucona, na przykład przez projekt, do którego trafiliśmy, to warto zwrócić uwagę na kilka aspektów.

Przede wszystkim zastanów się, czy język, który planujesz wybrać, współgra z językiem, który już znasz. Jeżeli obecnie skupiasz się przede wszystkim na frontendzie, to wybór C++ może nie być idealny z pragmatycznego punktu widzenia. 

Dlaczego? Ponieważ C++ wykorzystywany jest przede wszystkim w aplikacjach w których wydajność ma znaczenie. Przykładami mogą być silniki do tworzenia gier lub systemy operacyjne. Niezwykle rzadko zetkniesz się z sytuacją, w której wykorzystasz swoje dotychczasowe umiejętności w JavaScript w połączeniu z C++. Jeżeli wybierasz kolejny język z nastawieniem na rozwój kariery, to zdecydowanie lepszym wyborem będzie język, który jest często wykorzystywany na backendzie (np. Java lub C#). 

Oczywiście jest też druga strona medalu. Jeżeli znamy jeden język wysokopoziomowy, taki jak JavaScript, to jako drugi język warto wybrać niskopoziomowy. Dzięki temu poznasz tematy związane z zarządzaniem pamięcią i nauczysz się pisać imperatywny kod, który często nie przypomina składni znanej z języków wysokopoziomowych. Analogicznie można postąpić w przypadku języków statycznie oraz dynamicznie typowanych - jeżeli znasz język typowany słabo i dynamicznie, to wybierz taki, który jest typowany silnie i statycznie. Takie podejście z pewnością najbardziej poszerzy Twoje umiejętności programistyczne.

Kontrargumentem może być fakt, że nauka języka, który w niczym nie przypomina tego, który już znamy, będzie wymagać więcej czasu, a jego zrozumienie może wymagać więcej wysiłku niż gdybyśmy wybrali kolejny, podobny język.

Całość można podsumować następująco:

• Jeśli Twoim celem jest rozwój zawodowy: jako drugi język wybierz taki, który współgra z tym, który znasz

• Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę: wybierz język, który kontrastuje z obecnie znanym Ci językiem

• Jeśli Twoim celem jest szybka nauka kolejnego języka: wybierz taki, który przypomina Twój język

Znaczny wpływ na sposób nauki ma również sztuczna inteligencja. Nie tak dawno temu, żeby stworzyć działający algorytm lub rozwiązać jakiś problem, byliśmy zmuszeni do napisania kodu samodzielnie. Oczywiście większość programistów korzystała z podpowiedzi w IDE i z wszelkich innych zasobów dostępnych w internecie, ale nie zmieniało to faktu, że trzeba było znać API (nazwy funkcji, metod itd.) danego języka programowania, żeby się nim płynnie posługiwać.

Wraz z rozwojem AI sytuacja mocno się zmieniła. Znacznie większy nacisk powinniśmy dzisiaj kłaść na zrozumienie działania samego języka oraz na ogólną wiedzę związaną z programowaniem niż na znajomość wszystkich możliwych funkcji i metod. Sztuczna inteligencja już teraz świetnie radzi sobie z podpowiadaniu składni, nazw, wymaganych argumentów itd.. Nadal jednak potrzebuje wsparcia w postaci nadania kierunku oraz instrukcji, które pomogą jej zrozumieć rozwiązywany problem oraz szerszy kontekst.

Nie oznacza to, że powinniśmy zupełnie odejść od ręcznego pisania kodu. Choć w przyszłości może się tak stać, to obecnie jest na to zbyt wcześnie. Jednak już teraz można się przygotować na to, co nadchodzi i zacząć w pełni wykorzystywać sztuczną inteligencję w codziennej pracy. Dzięki takiemu podejściu możemy nieco odciążyć umysł i skupić się na tym, co w programowaniu istotne, zamiast próbować zapamiętać nazwy metod i przyjmowane przez nie argumenty.

Osoby, które potrafią rozwiązywać problemy, myślą krytycznie i posiadają dogłębne zrozumienie danego języka programowania są znacznie bardziej cenione niż Ci, którzy znając na pamięć wszystkie możliwe funkcje, ale nie potrafią zastosować ich w praktyce. Ze składnią pomoże Ci AI, natomiast logikę zaproponowaną przez sztuczną inteligencję będziesz musiał(a) zweryfikować sam(a).

Decyzja o nauce kolejnego języka programowania może być podjęta z czysto pragmatycznych powodów, takich jak zmiana pracy lub chęć znalezienia pierwszego komercyjnego projektu. Zdarza się też, że robimy to z ciekawości lub po prostu chcemy przetestować inne możliwości. 

Niezależnie od tego, która z powyższych opcji dotyczy Ciebie, warto poświęcić chwilę na zastanowienie się dlaczego to robimy i co tak naprawdę jest naszym celem. Gdy mamy jasny cel, łatwiej podjąć trafną decyzję.